Betty Knoben (70) uit Oirsbeek wereldkampioen CrossFit: ‘Je bent nooit te oud om te beginnen’

Het duurde even voordat Betty Knoben besefte wat ze in San José had bereikt. Tijdens de CrossFit Games werd ze wereldkampioen in de 70+ categorie, maar ter plekke was er vooral de focus op de wedstrijden en de bijzondere ervaring. Pas bij thuiskomst begon de omvang van haar prestatie echt door te dringen. De vele felicitaties, een verrassingsreceptie bij haar CrossFit-box Posterus en de aandacht van de media maakten haar steeds bewuster van wat ze had neergezet. 

“Toen begon ik pas te denken: oh ja, het is wel wereldkampioen. Niet alleen van Nederland of Europa, maar van de wereld. Dat is toch wel heel bijzonder.”

Van kwalificatie naar wereldtitel

Een plaats op de CrossFit Games krijg je niet zomaar. Voorafgaand aan het evenement zijn er kwalificatiewedstrijden. Alleen de beste deelnemers mogen uiteindelijk naar het wereldkampioenschap. 

“Als je bij de laatste tien van de 70-plussers zit, heb je je gekwalificeerd. Dan voel je je eigenlijk al een klein beetje kampioen, omdat je bij de top tien hoort.”

Voor Betty was haar derde deelname aan de CrossFit Games anders dan de vorige twee. Ook die eerdere deelnames waren bijzonder. De eerste keer was het zelfs haar eerste wedstrijd ooit. Tijdens haar tweede deelname eindigde ze als veertiende. Deze keer merkte ze tijdens de wedstrijden dat er misschien méér in zat.

“Het waren drie dagen met verschillende workouts. Nadat ik een keer tweede en een keer eerste was geworden, dacht ik: misschien kan ik wel voor de eerste plek gaan.”

Die gedachte veranderde de wedstrijd. Waar ze tijdens eerdere deelnames vooral blij was dat ze erbij mocht zijn, ontstond nu de overtuiging dat de wereldtitel binnen bereik lag. En dus ging ze ervoor. De steun van haar dochter en schoonzoon, die langs de kant luidkeels haar naam riepen, hielp daarbij.

“Je hebt daar echt mensen nodig die je erdoorheen slepen. Soms denk je: dit is echt zwaar. Dan heb je iemand nodig die zegt: ‘Als je denkt dat je doodgaat, ga je niet dood. Ga maar gewoon door.’ Dat helpt.”

Een derde keer én een pauze

De wereldtitel vormde een prachtige afsluiting van haar derde CrossFit Games. Betty had vooraf afgesproken dat dit haar laatste deelname zou worden. De reden is eigenlijk heel eenvoudig: er mag weer wat meer tijd komen voor andere dingen in het leven. De afgelopen maanden trainde Betty intensief, vaak twee keer per dag. Dat vraagt veel tijd en discipline.

“Ik wil heel graag wat meer tijd doorbrengen met mijn kleinkind. Zij woont niet in de buurt. Tot nu toe moest ik vaak zeggen: dan moet ik trainen. Nu wil ik die tijd voor mijn familie en sociale contacten weer wat meer oppakken.”

Een echte definitieve punt achter haar CrossFit-carrière zet ze overigens niet. Betty en enkele andere deelnemers hebben al een nieuwe stip aan de horizon.

“Als ze straks een 75+-divisie hebben, hebben we afgesproken dat we dan misschien nog een keer gaan. Dan zijn we jonge 75-plussers.”

Voorlopig is het echter tijd voor een beetje rust en balans.

‘Ik dacht eerst: daar pas ik niet tussen’

Wie Betty nu ziet trainen, kan zich bijna niet voorstellen dat ze ooit dacht dat CrossFit niets voor haar was.

“Mijn dochter deed al CrossFit en zei steeds: dat is echt iets voor jou. Ik zei: dat is allemaal voor jonge mensen, daar pas ik niet tussen.”

Toch liet ze zich overhalen om een proefles te doen. De eerste indruk bevestigde haar twijfel: ze zag vooral jonge, fitte mensen.

“Ik dacht: kom ik daar met mijn grijze hoofd? Dat past niet.”

Maar ze bleef. Betty heeft altijd gesport en beoefende onder meer tennis, tafeltennis, hardlopen en yoga. Juist de combinatie die CrossFit biedt, sprak haar aan.

“Je doet kracht, vaardigheden en uithoudingsvermogen. Het is eigenlijk een heel compleet pakket.”

En minstens zo belangrijk vindt ze het sociale aspect.

“De mensen zijn zo open en hartelijk. Iedereen helpt elkaar en kijkt naar elkaar om. Dat vind ik ook heel waardevol.”

Sterker worden betekent zelfstandiger blijven

Voor Betty is sporten nooit alleen een kwestie van prestaties of een medaille. Het gaat vooral om wat je dankzij bewegen in het dagelijks leven kunt blijven doen. Een zware boodschappentas in de auto tillen. Met je kleinkind naar de speeltuin gaan. Een kind optillen. Zelfstandig opstaan, lopen en dagelijkse handelingen blijven uitvoeren.

“Dat soort functionele zaken haal je er ook uit als je aan krachttraining doet. Je wilt gewoon dat je de dagelijkse dingen zo lang mogelijk kunt blijven doen.”

Volgens Betty wordt het belang van spierkracht en krachttraining bij het ouder worden nog regelmatig onderschat.

“Als je sterker bent, kun je veel meer zelf. Je hoeft dan minder snel iemand te vragen om je te helpen. Daarnaast verkleint krachttraining het risico op vallen als je je benen traint en sterker maakt."

Ook het idee dat ouder worden automatisch betekent dat je steeds minder kunt, wil ze graag ter discussie stellen.

“Je moet niet denken: ik kan dit niet meer, dus ik doe het ook niet meer. Je moet juist denken: ik wil dit nog kunnen, dus ik moet ervoor trainen.”

‘Bewegen is goed, maar sporten is beter’

Betty ziet dagelijks bewegen als een belangrijke basis, maar zou mensen willen uitdagen om net een stap verder te gaan.

“Alles is beter dan niets doen. Maar maak er echt sporten van. Doe meer dan alleen bewegen.”

Dat hoeft volgens haar helemaal niet ingewikkeld of duur te zijn. Wie thuis wil beginnen, kan zelfs eenvoudige voorwerpen gebruiken.

“Wat mij betreft sport je met twee pakken rijst of twee flessen Spa. Je hoeft niet meteen naar een sportschool.”

Volgens Betty is het vooral belangrijk om een vorm van bewegen te vinden die bij je past.

“Zoek een sport die je leuk vindt. Dat hoeft niet per se CrossFit te zijn. Als je van zwemmen houdt, ga dan zwemmen. Elke sport is beter dan niets doen.”

Anderen laten ervaren wat ze wél kunnen

Naast haar eigen trainingen geeft Betty ook les. Vooral de lessen voor 55-plussers vindt ze bijzonder om te doen. Ze ziet daar van dichtbij wat bewegen met mensen kan doen. 

“Je ziet dat mensen sterker worden en meer durven. Dat vind ik mooi.”

Volgens Betty speelt onzekerheid bij sommige deelnemers een grote rol. Mensen denken bijvoorbeeld dat ze een bepaalde oefening vanwege hun rug, knieën of andere klachten niet kunnen uitvoeren. Juist daar kan een goede begeleiding het verschil maken. Oefeningen kunnen worden aangepast, zodat iemand toch op een veilige manier aan kracht kan werken. 

“Ik vind het leuk om te zien dat mensen vooruitgaan. Dat ze meer vertrouwen krijgen en merken dat ze dingen kunnen die ze eerst niet konden.”

Een voorbeeld voor jong en oud

Dat Betty zelf zeventig is en op wereldniveau CrossFit beoefent, helpt volgens haar ook bij het lesgeven aan oudere deelnemers.

“Als er een jonge coach voor je staat, kun je makkelijk denken: logisch dat jij dat kunt. Maar tegen mij kunnen ze dat niet zeggen. Ik ben van hun leeftijd. Ik dacht ook dat ik het niet kon en nu kan ik het wel.”

Haar achtergrond als fysiotherapeut komt daarbij goed van pas. Ze weet hoe belangrijk het is om oefeningen aan te passen en verantwoord op te bouwen. Maar haar belangrijkste boodschap is misschien wel eenvoudiger: wacht niet tot je denkt dat je iets niet meer kunt.

‘Je hoeft niet jong te zijn om te beginnen’

Betty hoopt dat haar verhaal mensen helpt om hun eigen beeld van ouder worden opnieuw te bekijken.

“Je kunt op elk moment beginnen. Alleen moet je over de drempel heen stappen die je zelf opgooit.”

Volgens haar hoeft dat bovendien niet meteen met zware trainingen of grote sportieve doelen. Beginnen is het belangrijkste. Daarna kun je langzaam opbouwen. Ook de gemeente kan volgens Betty helpen door mensen laagdrempelig kennis te laten maken met verschillende vormen van bewegen.

“Geef bijvoorbeeld een workshop of proefles. Laat mensen ervaren dat bewegen fijn en plezierig kan zijn.”

Het doel is uiteindelijk groter dan alleen fit worden. Het gaat om zelfstandigheid, zingeving en kwaliteit van leven.

“Ik vind functioneel blijven kwaliteit van leven. En dat hoop ik zo lang mogelijk vol te houden.”

Haar boodschap aan Beekdaelen

Als Betty één boodschap mag meegeven aan de inwoners van Beekdaelen, is die duidelijk:

“Haal plezier uit bewegen. En doe meer dan alleen bewegen. Denk niet: ik beweeg genoeg. Maak er echt sporten van en haal die gewichten uit de kast.” Of dat nu in een sportschool, bij een vereniging, tijdens een groepsles of gewoon thuis is: begin ergens. Want volgens Betty hoeft het helemaal niet groot te zijn. Soms begint sterker worden gewoon met twee pakken rijst of twee flessen Spa.

Wilt u Betty blijven volgen of haar sportieve avontuur ondersteunen? Via haar eigen kanalen kunt u op de hoogte blijven van haar activiteiten en prestaties: Facebook + Betty Knoben (@cf_betty_knoben) • Instagram-foto's en -video's 

Geïnspireerd door Betty?

Vanaf eind september staat Beekdaelen in het teken van bewegen, gezondheid en vitaal ouder worden tijdens ‘Beekdaelen in Beweging’. Samen met lokale partners organiseert de gemeente verschillende laagdrempelige activiteiten rond bewegen, vitaliteit, ontmoeting en valpreventie. Ontdek het programma en doe mee aan een activiteit die bij u past: Beekdaelen in Beweging | Beekdaelen