Vakmanschap met oog voor het verhaal
Iris en Remy Salden over restaureren met respect voor het origineel
In Beekdaelen zijn veel erfgoedeigenaren dagelijks bezig met het onderhoud, herstel en gebruik van hun pand. Dat vraagt niet alleen om keuzes, maar ook om kennis, aandacht en gevoel voor het gebouw. In een karakteristieke boerderij in Nuth laten Iris en Remy Salden zien hoe je daar in de praktijk mee om kunt gaan.
Zij wonen én werken in hun eigen restauratieproject, dat ze stap voor stap met grote zorg aanpakken. Met hun bedrijf Salden Houtwerk combineren zij hun technische achtergrond met een groeiende liefde voor traditioneel vakmanschap. Hun woning is daarbij niet alleen een thuis, maar ook een plek waar zij dagelijks ervaren wat er allemaal komt kijken bij het behouden van een historisch gebouw.
"Wij zijn allebei werktuigbouwkundig opgeleid," vertellen zij. "Remy met ervaring in de petrochemische industrie en Iris in productontwikkeling en 3D ontwerp. In ons vorige huis ontdekten we hoe graag we zelf bouwen, onderzoeken en creëren." Die zoektocht naar meer uitdaging bracht hen uiteindelijk naar de boerderij in Nuth. "We zochten een plek met karakter en natuur, en zo begon onze liefde voor eikenhout en houtverbindingen."
Het karakter van het gebouw als uitgangspunt
Wat zij het meest waarderen aan hun woning, zijn de oorspronkelijke constructies. "Voor ons zijn vooral de authentieke houtverbindingen het meest karakteristiek: de gebinten, pen en gatverbindingen, haaklassen en het vakwerk."
Die elementen blijven zoveel mogelijk behouden. Waar vervanging nodig is, doen zij dit met grote zorg: nieuwe eiken balken worden zo bewerkt dat ze qua uitstraling en detaillering aansluiten bij het bestaande werk. Hierdoor blijft het oorspronkelijke karakter niet alleen zichtbaar, maar ook voelbaar.
Zorgvuldige afweging tussen behouden en vervangen
Een belangrijk uitgangspunt in hun werk is: behouden waar het kan. "We proberen altijd zoveel mogelijk origineel houtwerk te behouden, zolang dit constructief verantwoord is."
In de praktijk betekent dit dat elk onderdeel afzonderlijk wordt beoordeeld. Soms kan een beschadigd deel worden hersteld met een aanlas, zodat het grootste deel behouden blijft. Als dat niet meer mogelijk is, kiezen zij bewust tussen hergebruik van oud hout of nieuwe elementen die handmatig verouderen en aansluiten op het bestaande geheel.
Daarbij spelen factoren als houtaantasting, vocht, schimmel en constructieve sterkte een belangrijke rol. "Zo maken we telkens een zorgvuldige afweging tussen behoud, veiligheid en authentieke uitstraling."
Traditioneel vakmanschap is springlevend
In hun werk merken Iris en Remy dat er rondom restauratie en traditioneel houtwerk verschillende beelden bestaan. "Een veelgehoorde misvatting is dat traditioneel houtwerk 'niet meer kan' of dat er niemand meer is die het nog op de oude manier maakt. Dat klopt niet."
Hoewel het aantal vakmensen beperkt is, is het ambacht zeker niet verdwenen. Ook over de kracht van houtverbindingen bestaan twijfels. "De beste voorbeelden staan overal om ons heen: vakwerkhuizen die al honderden jaren overeind staan. De verbindingen zijn zo ontworpen dat ze hun sterkte behouden, zonder moderne bevestigingsmiddelen."
Bijdragen aan behoud van vakwerk in de regio
Met hun bedrijf willen zij bijdragen aan het behoud van vakwerkhuizen in Zuid Limburg. Daarbij gaat het niet alleen om technisch goed herstel, maar juist ook om respect voor het oorspronkelijke karakter.
"Reparaties moeten niet alleen functioneel zijn, maar ook recht doen aan het pand." Hun werktuigbouwkundige achtergrond helpt daarbij: "We werken nauwkeurig, stellen gerichte vragen en denken vanuit meerdere constructieve oplossingen." Die combinatie van techniek en oog voor detail maakt dat hun werk aansluit bij de historische kwaliteit van de gebouwen.
Een praktische tip voor erfgoedeigenaren
Tot slot hebben zij een duidelijke boodschap voor erfgoedeigenaren: begin op tijd.
"Kleine problemen worden in historisch houtwerk snel groter. Daarnaast is het belangrijk om geen moderne, dampdichte of harde materialen te gebruiken die niet passen bij traditionele bouwmethoden."
Hun advies is om te blijven werken met materialen die bij het oorspronkelijke systeem horen, zoals kalk, leem, hout en hennep. "Daarmee blijft het gebouw gezond en voorkom je schade op de lange termijn."
Een inspirerend voorbeeld uit de praktijk
Het verhaal van Iris en Remy Salden laat zien dat restaureren geen theoretisch vraagstuk is, maar een proces van dagelijks kijken, afwegen en bijsturen. Juist doordat zij zelf in hun monumentale pand wonen en werken, ervaren zij dezelfde vragen en keuzes als veel erfgoedeigenaren in de gemeente.
Hun aanpak onderstreept dat zorgvuldig behoud begint bij begrip van het gebouw en respect voor de oorspronkelijke bouwmethoden. Tegelijkertijd laat hun verhaal zien dat er ook vandaag de dag nog volop kennis en vakmanschap aanwezig is om historische panden toekomstbestendig te houden – mits er bewust en met aandacht wordt gewerkt.